Muğamın Genetik Kodunun Rəqəmsal Arxeologiyası

Azərbaycan muğamı sadəcə bir musiqi janrı deyil, o, xalqımızın mənəvi yaddaşının səsli xəritəsidir. Lakin 20-ci əsrin əvvəllərində, xüsusilə sovetləşmə dövründə musiqi sistemimizin standartlaşdırılması (Üzeyir Hacıbəylinin 17 pilləli sistemə keçid islahatları) bəzi qədim mikrotunların və spesifik tezliklərin arxa plana keçməsinə səbəb oldu. Bu gün PromptAZ Music olaraq biz, Süni İntellekt (AI) texnologiyaları vasitəsilə erkən qrammofon vallarında gizlənmiş həmin “itmiş” tezlikləri bərpa edirik.

Qızıl Fondun Sirləri: Rastdan Hümayuna

Qrammofon valları – Cabbar Qaryağdıoğlu, Seyid Şuşinski və Qurban Pirimov kimi ustadların ifalarını qoruyub saxlayan ən qədim daşıyıcılardır. Süni intellekt alqoritmləri bu vallardakı cızıltıları təmizləməklə yanaşı, tarın pərdələri arasındakı mikrotunları (kommaları) dəqiqliklə analiz edir. Bu analizlər göstərir ki, pre-sovet dövrü muğam ifaçılığında:

Rast: Daha şən və parlaq, lakin fərqli rübü-tonlarla zəngin idi.
Segah: Romantik ruhu daha dərin, mikrotunları isə bugünkü tempere olunmuş sistemdən daha həssas idi.
Çahargah: Qəhrəmanlıq ruhunu ifadə edən kəskin tezlik fərqləri daha qabarıq duyulurdu.

Texnologiya İrsin Xidmətində

Süni İntellekt vasitəsilə tezliklərin xəritələnməsi bizə imkan verir ki, Tar və Kamançanın qədim köklənmə qaydalarını riyazi dəqiqliklə bərpa edək. Bu, sadəcə keçmişə qayıdış deyil, həm də gələcəyin musiqiçiləri üçün “Qızıl Fond”un orijinal estetikasına çıxış imkanıdır. Balabanın nəfəsindəki titrəyişlərdən tutmuş, Qavalın ritmik dəqiqliyinə qədər hər bir detal rəqəmsal dünyada yenidən canlanır.

Muğamın gələcəyi onun köklərinin nə dərəcədə dərindən dərk edilməsindən asılıdır. Biz texnologiyanı milli ruhumuzla birləşdirərək, Azərbaycanın səs mirasını əbədiləşdiririk.